Uitgaven

9,11%
€ 19.121
x €1.000
9,11% Complete

Inkomsten

6,69%
€ 14.202
x €1.000
6,69% Complete

Saldo

201,06%
€ -4.920
x €1.000

Programma 6. Ruimtelijke ontwikkeling en Wonen

Uitgaven

9,11%
€ 19.121
x €1.000
9,11% Complete

Inkomsten

6,69%
€ 14.202
x €1.000
6,69% Complete

Saldo

201,06%
€ -4.920
x €1.000
Portefeuillehouder Thema
Hendrie van Assem Wonen, Landelijk gebied, Poort van Woerden, Verkenning omgevingsvisie Woerden-West
Jelmer Vierstra Grondbeleid en grondbedrijf, Ruimtelijke ordening
Vincent Janssen Oostelijke Randweg, Vastgoed
Marieke Oprel Bedrijventerreinen, Opvang en inburgering

Omschrijving

Terug naar navigatie - Programma 6. Ruimtelijke ontwikkeling en Wonen - Omschrijving

Dit programma omvat de volgende opgaven:

  •  Bouwen en wonen
  • Sterke economie 

Het programma bevat de volgende taakvelden:

Taakveld Omschrijving
8.1 Ruimtelijke ordening Taken op grond van de Omgevingswet
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) Activiteiten op het gebied van gemeentelijke bouwgrondexploitatie: - grondverwerving, bouw- en woonrijp maken - bovenwijkse voorzieningen ten behoeve van de bouwgrondcomplexen - verkoop van bouwrijpe gronden - in het voorkomende geval onschadelijk maken en verwijderen van explosieven
8.3 Wonen en bouwen Gebiedsontwikkeling, woningvoorraad en huisvestingsvoorziening: - (leges) omgevingsvergunning - bouwtoezicht - basisregistratie adressen en gebouwen (BAG) - woningbouw en woningverbetering, renovatie - woonruimteverdeling, woningsplitsingsvergunning, woonvergunning - stedelijke vernieuwing: gebiedsgerichte aanpak woningvoorraad, woonomgeving en voorzieningen - uitkoopregeling hoogspanningsverbindingen

Ambities en actuele ontwikkelingen

Terug naar navigatie - Programma 6. Ruimtelijke ontwikkeling en Wonen - Ambities en actuele ontwikkelingen

Actuele ontwikkelingen

De aansluitpauze op energie, welke op 1 juli 2026 in werking is getreden, heeft grote impact op de bouwplannen van de gemeente. Via het proces ‘onderhande werk’ zijn de woningprojecten en schoolhuisvestingsprojecten voor de komende 3 jaar aangemeld voor stroom. In 2027 zal blijken of de stroom inderdaad gegarandeerd is bij start bouw voor alle projecten die starten voor 1 april 2029. Verder verwachten we dat de aansluitpauze ook afgekondigd gaat worden voor het Zuid-Hollandse voedingsgebied, waar ook een deel van de woningbouwprojecten in Woerden in valt. Dit geeft al met al grote onzekerheden op het terrein van wonen en bouwen.

Verder zal het jaar 2027 in het teken staan van de implementatie van de wet Versterking regie op de volkshuisvesting, welke op 1 juli 2026 in werking is getreden. Ook heeft de provincie haar eigen omgevingsvisie en omgevingsverordening herijkt, waar ook het programma UPLG is opgenomen. In 2027 wordt gewerkt aan een uitvoeringsplan voor dit programma. De gemeente Woerden zal verder de wijzigingen in de provinciale omgevingsverordening, daar waar nodig, gaan verwerken in de eigen verordening.

 Wonen

De druk op de woningmarkt overstijgt onze gemeentegrens. In de ‘Woondeal 2022 - 2030’ hebben het Rijk, de provincie Utrecht, de corporaties en 16 gemeenten in de regio Utrecht vastgelegd langjarig samen te werken om de woningbouwproductie te versnellen en de betaalbaarheid te vergroten. In 2027 wordt de herijkte versie van de woondeal vastgesteld. De gemeente Woerden heeft in het woonprogramma al een voorschot genomen op de invoering van deze wet. In 2027 wordt verder uitvoering gegeven aan het woonprogramma.

Poort van Woerden
In de Poort van Woerden, bestaande uit de deelgebieden Snellerpoort, Nieuw-Middelland en het Stationsgebied, kunnen 3.500 tot 5.000 woningen worden gerealiseerd. Een substantieel deel van onze woningbouwopgave tot aan 2040.  

Het komend jaar werken we verder aan een integraal programma gericht op de brede gebiedsontwikkeling in de Poort van Woerden. In het programma is onder andere aandacht voor leefbaarheid, voorzieningen, mobiliteit, groen-blauwe structuren en duurzaamheid. Wij ontwikkelen het gebied met de zeven kernwaarden uit de Woerdense omgevingsvisie in ons achterhoofd. Het deelgebied Snellerpoort kent onherroepelijke bestemmingsplannen en de bouwvelden worden gefaseerd uitgegeven en ontwikkeld. Bij de transformatie van Nieuw-Middelland ondersteunen en stimuleren wij de markt. De ontwikkeling van het stedenbouwkundig plan voor het Stationsgebied kent nauwe samenhang met het integraal programma en zijn in tempo van elkaar afhankelijk.

Landelijk gebied

Er vinden veel ontwikkelingen plaats in het landelijk gebied. Met de vaststelling van de provinciale omgevingsvisie is het programma UPLG verwerkt. Verder wordt binnen de Novex Groene Hart gewerkt aan een goede besteding van de stikstofmiddelen vanuit het ministerie van LVVN.

Voor veel ontwikkelingen in het landelijk gebied zijn wij als gemeente niet aan zet, maar kunnen we wel meedenken en meepraten. Ook in 2027 zullen we dit blijven doen. Daarnaast gaan we aan de slag met de transitie van de erven, die door de vrijkomende agrarische bebouwing, veelal een andere bestemming willen en moeten krijgen.  

Collegewerkprogramma

Terug naar navigatie - Programma 6. Ruimtelijke ontwikkeling en Wonen - Collegewerkprogramma
Ambitie: Woerden groeit op een evenwichtige en toekomstbestendige manier, met voldoende passende en betaalbare woningen voor alle doelgroepen, volgens het Woonprogramma/Programma Stedelijke Functies.
Portefeuillehouders: Hendrie van Assem, Jelmer Vierstra en Marieke Oprel
Doel: dit willen we bereiken Actie: dit gaan we daarvoor doen Aanvullende lasten (x € 1.000)
2027 2028 2029 2030
6.1 We zorgen voor een passende en betaalbare woningvoorraad voor iedere doelgroep. 6.1A We voeren de acties uit het Woonprogramma 2025-2029 uit. 53 23 23 23
6.1B We gaan aan de slag met de plannen voor de woningbouwlocaties Haanwijk en Kamerik Noordoost III en we betrekken de provincie hierbij. 0 0 0 0
6.1C We zoeken naar aanvullende plancapaciteit voor nieuwe woningbouwlocaties in de kernen. 0 0 0 0
6.2 In de Poort van Woerden ontwikkelen we een toekomstbestendige woonomgeving met een goede balans tussen wonen, werken, recreëren, voorzieningen en mobiliteit. 6.2A We stellen een gebiedssgericht omgevingsprogramma Poort van Woerden op waarin we keuzes om een goede balans tussen wonen, werken, recreëren, voorzieningen en infrastructuur bewaken in de Poort van Woerden en per deelgebied concreet maken. Dit plan wordt in 2027 door het college vastgesteld. 0 0 0 0
6.2B We werken verder aan de Groenblauwe As, zodat groen, water en recreatie meegroeien met de woningbouw in de Poort van Woerden. Eind 2026 leveren we het ontwikkelplan Groenblauwe As op. 0 0 0 0
6.2C De plannen voor het Stationsgebied worden verder uitgewerkt. In 2026 wordt de geactualiseerde visie op het stationsgebied vastgesteld en meegenomen in het gebiedsprogramma. 0 0 0 0
6.3 Woningbouw gaat hand in hand met investeringen in bereikbaarheid, voorzieningen, groen en leefbaarheid, passend bij de schaal, identiteit en kwaliteit van de gemeente. 6.3A We werken in het omgevingsprogramma stedelijke functies uit welke investeringen in mobiliteit, voorzieningen, groen en leefomgeving nodig zijn om woningbouwontwikkelingen op een evenwichtige en toekomstbestendige wijze mogelijk te maken. 0 0 0 0
6.4 Eind 2030 is de hoeveelheid beschikbare (tijdelijke) huisvesting voor kwetsbare doelgroepen uitgebreid. 6.4A In 2027 onderzoeken we of en hoe de automatische voorrangsregeling voor statushouders in huisvestingsverordening voor sociale huurwoningen kan worden aangepast. 0 0 0 0
6.4B In 2027 gaan we met het COA in gesprek over de gevolgen van de vertraagde plaatsing van flexwoningen. En we onderzoeken of de overdracht aan de woningcorporatie versneld kan worden. Vanaf 2029 verbeteren we de leefbaarheid van de flexwoningen en de asielopvang 0 0 0 0
6.5 Andere manieren van afscheid nemen, zoals natuurbegraven en cremeren, worden gestimuleerd 6.5A We verwelkomen lopende en nieuwe initiatieven om andere manieren van afscheid nemen te faciliteren, zoals natuurbegraven of cremeren. Wij zetten ons in om initiatieven, zoals de bouw van een crematorium, mogelijk te maken 0 0 0 0
Ambitie: Vitaal, leefbaar en toekomstbestendig landelijk gebied
Portefeuillehouder: Hendrie van Assem
Doel: dit willen we bereiken Actie: dit gaan we daarvoor doen Aanvullende lasten (x € 1.000)
2027 2028 2029 2030
6.6 We werken samen met boeren, agrarische organisaties, natuurorganisaties, inwoners, waterschap, het Rijk en provincie aan een toekomstbestendig landelijk gebied waarbij de kwaliteit van de leefomgeving wordt geborgd en agrariers perspectief houden op een duurzaam verdienmodel. 6.6A We stellen het beleid voor vrijkomende agrarische bebouwing (VAB) en transformatie van erven (TvE) vast in 2027 en vertalen dat door naar het omgevingsplan. Ook stellen we het omgevingsprogramma landelijke gebied op. Hierin maken we keuze voor een toekomstbestendig landelijk gebied waarbij de kwaliteit van de leefomgeving wordt geborgd en agrariërs perspectief houden op een duurzaam verdienmodel. 70 70 70 0
Ambitie: Inwoners in alle kernen beschikken over toekomstbestendige, toegankelijke en duurzame ontmoetings- en recreatievoorzieningen die bijdragen aan leefbaarheid, sport, ontmoeting en maatschappelijke activiteiten.
Portefeuillehouder: Marieke Oprel
Doel: dit willen we bereiken Actie: dit gaan we daarvoor doen Aanvullende lasten (x € 1.000)
2027 2028 2029 2030
6.7 We werken aan concrete projecten in alle vier de kernen. Deze projecten hebben hoge prioriteit binnen projecten en verkenningen. 6.7A We doen een verkenning naar de functionele behoefte van Zegveld voor de Milandhof als ontmoetingsplek. Bij die verkenning onderzoeken we de mogelijkheid van vestiging van de school in de Milandhof 0 0 0 0
6.7B Uiterlijk Q3 2028 is er een definitief besluit over de toekomst van de Schulenburch in Kamerik inclusief bijbehorend krediet. Als uitgangspunt kiezen we voor vernieuwbouw van de Schulenburch, met ruimte voor maatschappelijke voorzieningen en renovatie van de sporthal. 0 0 0 0
6.7C We onderzoeken - in lijn met het aangenomen raadsvoorstel - de mogelijkheid van nieuwbouw van het Batensteinbad. Dit doen we in goed overleg met gebruikers van de zwembaden, zoals de watersportverenigingen. 0 0 0 0
6.7D Binnen 2 jaar nemen we een besluit over de toekomst van het Woerdens zwemwater. De zwemvoorziening H2O in Harmelen blijft de komende jaren beschikbaar en in gebruik, waarbij we rekening houden met de levensduur van de voorzieningen en installaties in H2O. En onder de voorwaarde dat er binnen de gemeente een volwaardig en goed bereikbaar alternatief beschikbaar is. 0 0 0 0
Ambitie: We beschikken over duidelijke en actuele ruimtelijke kaders in de Omgevingsvisie, omgevingsprogramma's en het omgevingsplan. Met een duidelijke koers voor de fysieke leefomgeving kunnen we ruimte creëren voor initiatieven, procedures vereenvoudigen en innovatie stimuleren.
Portefeuillehouders: Jelmer Vierstra, Hendrie van Assem en Vincent Janssen
Doel: dit willen we bereiken Actie: dit gaan we daarvoor doen Aanvullende lasten (x € 1.000)
2027 2028 2029 2030
6.8 De gemeente beschikt over een geactualiseerde en toekomstbestendige Omgevingsvisie en omgevingsprogramma's. 6.8A We leggen uiterlijk in Q2 2027 een startnotitie voor een geactualiseerde en toekomstbestendige Omgevingsvisie voor aan de gemeenteraad. 0 0 0 0
6.8B Uiterlijk in 2030 is de koers van de gemeente voor de fysieke leefomgeving geactualiseerd, versterkt en vastgesteld in de herijkte Omgevingsvisie 2.0. 0 0 0 0
6.8C We doen een integrale verkenning naar de ontwikkelmogelijkheden van het gebied ten westen van Woerden voor wonen, werken, recreëren en infrastructuur. De uitkomsten van de verkenning nemen we mee in de herijking van de omgevingsvisie. 0 0 0 0
6.8D In 2027 stellen we een plan van aanpak op waarin we beschrijven op welke manier en in welk tempo we willen werken aan de zes omgevingsprogramma's. Hierin wordt per programma aangegeven in hoeverre er wordt toegewerkt naar een volledig integraal omgevingsprogramma of naar de uitwerking van specifieke onderdelen daarvan. Daarmee wordt per programma inzichtelijk gemaakt wat de reikwijdte, ambitie en planning is. De raad wordt hierover geïnformeerd met een raadsinformatiebrief. 0 0 0 0
6.8E Bij start van een omgevingsprogramma wordt een startnotitie opgesteld, waarin de aanpak, reikwijdte, ambitie, planning en mate van integraliteit van het programma worden beschreven. De gemeenteraad wordt hierover geinformeerd via een raadsinformatiebrief. 0 0 0 0
6.9 Regelgeving is eenvoudiger en minder belastend voor inwoners en initiatiefnemers. 6.9A Doorlooptijden, klanttevredenheid en voortgang van initiatieven worden periodiek gemonitord. 0 0 0 0
6.9B We ontwikkelen een dashboard dat inzicht geeft in onze dienstverlening van vergunningen en principeverzoeken, zoals doorlooptijden. 0 0 0 0
6.9C Met behulp van een klantreis onderzoeken we of er knelpunten zijn in onze huidige processen en dienstverlening rondom de behandeling van vergunningaanvragen en principeverzoeken. 0 0 0 0
6.9D Op basis van de uitkomsten van de monitoring van het dashboard, de klantreis en het klanttevredenheidsonderzoek, formuleren we plan van aanpak voor de dienstverlening . 0 0 0 0
Ambitie: Woerden is en blijft een leefbare, bereikbare en toekomstbestendige gemeente, met passende maatschappelijke voorzieningen en infrastructuur die aansluiten bij de groei en veranderende behoeften van onze inwoners. Daarvoor voeren we verkenningen en projecten uit.
Portefeuillehouder: Jelmer Vierstra (proces), allen (verkenningen en projecten zelf)
Doel: dit willen we bereiken Actie: dit gaan we daarvoor doen Aanvullende lasten (x € 1.000)
2027 2028 2029 2030
6.10 We brengen maatschappelijke en ruimtelijke opgaven tijdig tot een bestuurlijk besluit over de gewenste oplossing, haalbaarheid, locatie, financiering en uitvoering. Uiterlijk 1 januari 2028 zijn alle elf bestuurlijke prioriteiten opgenomen in het actieve portfolio. Vóór 31 december 2027 zijn binnen het bestaande portfolio elf verkenningen en tien projecten afgerond, zodat ruimte ontstaat voor nieuwe prioriteiten onder handen te nemen. We hebben per 1 september 2026 46 verkenningen en 52 projecten onder handen. Dit onder handen werk strookt met de verhouding Woerden-Oudewater (SOK). Daarnaast bevat de voorraadlijst 54 verkenningen, die in de wacht staan; samen telt dit op tot 152 items. Alle 152 items zijn beschreven in de Voortgangsrapportage Ruimtelijke Initiatieven en Projecten Woerden van 1 september 2026. Van de 11 bestuurlijke extra prioriteiten binnen de 152 items zijn er 7 onder handen en 4 ervan staan op de voorraadlijst. 6.10A Vaststellen portfolio aan verkenningen en projecten voor de periode 1-9-2026 t/m 31-12-2027 per september 2026. De Voortgangsrapportage Ruimtelijke Initiatieven en Projecten Woerden van 1 september 2026 beschrijft dit portfolio. 0 0 0 0
6.10B Het vastgestelde portfolio aan onderhanden werk verkenningen en projecten uitvoeren, waaronder de volgende elf bestuurlijke prioriteiten: • Schulenburch in Kamerik (OHW); • Milandhof in Zegveld, exclusief de Joraischool (OHW); • toekomst Batesteinbad Woerden (OHW); • toekomst H2O Harmelen; • St. Bavoschool in Harmelen (OHW); • brandweerkazerne Harmelen (OHW); • brandweerkazerne Kamerik, in relatie tot Schulenburch; • brandweerkazerne Zegveld (OHW); • Oostelijke Randweg; • Ontsluiting en mogelijkheden voor gebiedsontwikkeling Woerden-West; • Onderstation Stedin in verband met netcongestie (OHW). Per verkenning wordt toegewerkt naar een besluit over de maatschappelijke behoefte, mogelijke oplossingen, locatie, haalbaarheid, financiering en het vervolg. 386 0 0 0
6.11 Dat realiseert voor het jaar 2028 ruimte voor 11 verkenningen, die in de wacht stonden (voorraadlijst). Van de 11 bestuurlijke extra prioriteiten kunnen er per 1 januari 2028 11 onder handen genomen zijn. 6.11A Vaststellen portfolio aan verkenningen en projecten voor de periode 2028 respectievelijk 2029 en 2030. 0 0 0 0
6.11B Het vastgestelde portfolio aan onderhanden werk verkenningen en projecten uitvoeren 0 302 302 302

Specificatie taakvelden

Terug naar navigatie - Programma 6. Ruimtelijke ontwikkeling en Wonen - Specificatie taakvelden
Bedragen x €1.000
Exploitatie Werkelijk 2025 Primitieve begroting 2026 Begroting 2026 inclusief wijziging Begroting 2027 Verschil begroting 2027 en begroting 2026 na wijzigingen Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030
Baten
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 256 6.269 6.269 8.352 2.083 7.687 5.047 1.822
5.5 Cultureel erfgoed 50 19 19 8 -12 8 8 8
8.1 Ruimte en leefomgeving 3.463 983 1.033 1.517 484 1.517 1.517 1.467
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 23.118 5.349 5.349 1.404 -3.945 3.591 4.553 2.498
8.3 Wonen en bouwen 2.205 2.277 2.287 2.040 -248 2.040 2.040 2.040
Totaal Baten 29.093 14.897 14.957 13.320 -1.637 14.843 13.164 7.835
Lasten
3.2 Fysieke bedrijfsinfrastructuur 500 6.269 6.269 8.352 2.083 7.687 5.047 1.822
5.5 Cultureel erfgoed 384 398 398 333 -65 333 333 333
8.1 Ruimte en leefomgeving 4.972 2.971 3.837 3.894 57 3.915 3.813 3.663
8.2 Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 21.210 5.349 5.349 1.404 -3.945 3.591 4.553 2.498
8.3 Wonen en bouwen 5.934 4.619 5.332 5.138 -194 4.900 4.417 4.414
Totaal Lasten 33.001 19.606 21.185 19.121 -2.063 20.427 18.163 12.731
Onttrekkingen
0.10 Mutaties reserves 1.599 0 1.387 882 -505 653 100 0
Totaal Onttrekkingen 1.599 0 1.387 882 -505 653 100 0
Stortingen
0.10 Mutaties reserves 3.799 0 0 0 0 0 0 0
Totaal Stortingen 3.799 0 0 0 0 0 0 0

Verschillenanalyse 2026 - 2027

Terug naar navigatie - Programma 6. Ruimtelijke ontwikkeling en Wonen - Verschillenanalyse 2026 - 2027

Hieronder worden de belangrijkste verschillen toegelicht:

Taakveld Omschrijving Mutatie baten t.o.v. 2026 Bedrag voordeel (-) nadeel (+)
(x € 1.000)
3.2 Actualisatie MPG Betreft grondexploitaties Burgemeester van Zwietenweg en Putkop (budgetneutraal). -2.083 Voordeel
8.1 Ruimtelijke leefomgeving Bijdrage provincie in verband met omgevingsprogramma omgevingskwaliteit. -50 Voordeel
8.1 Ruimtelijke leefomgeving Doorberekende loonkosten aan projecten (budgetneutraal). -434 Voordeel
8.2 Actualisatie MPG Betreft grondexploitaties Brediuspark, Schoollocaties Kamerik, Snel en Polanen en diverse locaties Harmelen (budgetneutraal). 3.945 nadeel
8.3 Wonen en bouwen Hogere baten omgevingsvergunningen in verband met indexering van 4,1% conform Kadernota 2027. -72 Voordeel
8.3 Wonen en bouwen Het incidenteel als baten in 2026 opgenomen bedrag voor de subsidie versnelling woningbouw vervalt in 2027. 300 Nadeel
Overigen Diverse kleine mutaties worden niet toegelicht. 31 Nadeel
Totaal mutaties baten 1.637 nadeel
Taakveld Omschrijving Mutatie lasten t.o.v. 2026 Bedrag voordeel (-) nadeel (+)
(x € 1.000)
3.2 Actualisatie MPG Betreft grondexploitaties Burgemeester van Zwietenweg en Putkop (budgetneutraal). 2.083 nadeel
5.5 Cultureel erfgoed De wijzging in doorbelasting loonkosten valt lager uit voor erfgoed. -59 voordeel
8.1 Ruimtelijke leefomgeving In 2026 zijn eenmalig hogere kosten gemaakt voor advies en onderzoek toekomst stadserf; dit vervalt in 2027. -103 voordeel
8.1 Doorbelasting loonkosten De wijziging in doorbelasting loonkosten valt hoger uit voor ruimtelijke ontwikkelingen. 270 nadeel
8.1 Ruimtelijke leefomgeving Doorberekende loonkosten aan projecten (budgetneutraal). 434 Nadeel
8.1 Nieuw-Middelland Incidentele onttrekking gebiedsfonds Middelland voor inrichting openbare ruimte (zie mutatie reserves). -590 Voordeel
8.1 Omgevingsprogramma omgevingskwaliteit Verwerking van het budget aangevraagd in de Kadernota 2027 voor het omgevingsprogramma. 160 Nadeel
8.1 Reclamemast A12 Incidentele lasten opgenomen in de Voorjaarsrapportage 2026 voor de reclamemast A12 vervallen in 2027. -145 Voordeel
8.2 Actualisatie MPG Betreft grondexploitaties Brediuspark, Schoollocaties Kamerik, Snel en Polanen en diverse locaties Harmelen (budgetneutraal). -3.945 Voordeel
8.3 Wonen en bouwen Aan volkshuisvestingsbeleid worden lagere loonkosten doorbelast (€ 79K). Incidentele kosten opgenomen in de Voorjaarsrapportage 2026 voor de Wet versterking volkshuisvesting vervallen in 2027. -209 Voordeel
8.3 Wonen en bouwen De wijziging in doorbelasting loonkosten leidt tot een hogere doorbelasting aan beheer onroerende zaken. 172 Nadeel
8.3 Wonen en bouwen Doorbelasting van loonkosten aan omgevingsvergunningen. -494 Voordeel
8.3 Wonen en bouwen Conform Kadernota 2027 extra budget opgenomen voor Programmakosten Poort van Woerden. 280 Nadeel
Overigen Diverse kleine mutaties worden niet toegelicht. 83 Nadeel
Totaal mutaties lasten -2.063 voordeel
Totaal mutaties lasten en baten -426 voordeel
Taakveld Mutatie reserves t.o.v. 2026 Bedrag voordeel (-) nadeel (+)
(x € 1.000)
0.10 Mutaties reserves Hogere onttrekking uit de algemene reserve -85 Voordeel
0.10 Mutaties reserves Lagere onttrekking uit reserve gebiedsfonds Middelland 590 Nadeel
Totaal mutaties reserves 505 nadeel