Paragraaf 3 Kapitaalgoederen

Kapitaalgoederen zijn de gemeentelijke eigendommen (assets) in het fysiek domein. De paragraaf Kapitaalgoederen geeft inzicht in de beleidskaders, de financiële consequenties die voortvloeien uit het beleid, en de vertaling van de financiële consequenties in de begroting. Kapitaalgoederen worden onderscheiden in drie categorieën:

1. Openbare ruimte: de openbaar toegankelijke wegen, parken en inrichting.
2. Riolering: het stelsel voor hemelwaterafvoer, huisaansluitingen en infiltratie. Riolering is financieel een gesloten systeem dat gevoed wordt vanuit de rioolheffing.
3. Vastgoed: gebouwen, zoals het gemeentehuis en de sporthallen, en niet-openbare terreinen, zoals het stadserf, sportvelden en de begraafplaats.

Per categorie wordt een toelichting gegeven op de belangrijkste wettelijke kaders en op het gemeentelijk vastgesteld beleid.
Op alle onderwerpen is in relatie tot de kapitaalgoederen het gemeentelijk financieel beleid van toepassing:

• Besluit Begroting en Verantwoording en de Financiële Verordening waarin de regels zijn vastgelegd ten aanzien van de financiering van exploitatie en investeringen.

Openbare ruimte
Het wettelijk kader voor de instandhouding van de openbare ruimte bestaat uit de zorgplicht om het areaal veilig te houden voor gebruik (inwoners, recreanten, passanten) en om te borgen dat beheer en onderhoud veilig kan geschieden (arbo). De belangrijkste wetgeving hier is:

• Wegenwet (bevat eisen voor de verharding inclusief kunstwerken die deze functie vervullen)
• Waterwet (bevat eisen voor de gemeentelijke taken Afvalwater, Regenwater en Grondwaterstand en hiertoe dient de rioolheffing)
• Wet milieubeheer (bevat eisen voor o.a. riolering en baggeren)
• Woningwet, uitgewerkt in het bouwbesluit (bevat eisen voor bouwwerken geen gebouw zijnde en aansluiting van woningen op de omgeving)
• Omgevingswet

Andere wetgeving zoals de Wegenverkeerswet en Wet natuurbescherming zijn primair van toepassing bij (ver)bouw en in mindere mate bij instandhouding.

Bovenop het wettelijk kader heeft de gemeente eigen beleid vastgesteld voor de instandhouding van de openbare ruimte:

• Omgevingsvisie
• Strategisch Assetmanagement Plan 2026-2029

Riolering
Het wettelijk uitgangspunt voor riolering omvat:

• Waterwet (bevat eisen voor de gemeentelijke taken Afvalwater, Regenwater en Grondwaterstand en hiertoe dient de rioolheffing)
• Wet milieubeheer (bevat eisen voor o.a. riolering en baggeren)

Gemeentelijk is het volgende beleid vastgesteld:

• Beleidsplan Gemeentelijk Water en Klimaatbestendig 2023-2027.

Vastgoed
Gemeentelijk is het volgende beleid vastgesteld:

• Beleidsplan Gemeentelijke Begraafplaatsen Woerden 2020-2030
• Duurzaam meerjarenonderhoudsplan (DMOP) gebouwen 2023-2030

Assetmanagement, het procesmatig en planmatig beheer van de openbare ruimte, omvat alle activiteiten om de fysieke assets heel en veilig te houden binnen de gestelde kaders. Assetmanagement draait om de afweging tussen kosten, prestaties en risico's. Kosten zijn de berekening van de areaalomvang en benodigde maatregelen, om te voldoen aan de vastgestelde prestaties binnen acceptabele risico's. Prestaties zijn de wettelijke en gemeentelijke beleidskaders. Voor sturing op risico's is nog geen beleidskader gedefinieerd.

Zonder risicokader worden de benodigde middelen bepaald door deze formule:

De openbare ruimte bestaat in hoofdlijn uit de volgende assets:

Onderstaande tabel geeft inzicht in de exploitatie die gemoeid is met de openbare ruimte.
De grootste aandachtspunten over 2025 zijn:

Exploitatieruimte ontoereikend: Binnen de Herijking Openbare ruimte is berekend dat de exploitatieruimte onvoldoende is om alle assets op niveau B/3 te kunnen onderhouden. Daarom is besloten om matig, licht en niet kritische objecten niet te prioriteren.  Daarom is afgesproken dat bij elke noodzakelijke uitgave met een kostprijs groter dan € 150.000 aan een ‘matig kritisch’ object de raad, vóórdat een verplichting wordt aangegaan, wordt geïnformeerd en een begrotingswijziging aan de raad wordt voorgelegd. En over elke omvorming of afstoting van ‘niet kritisch’ en ‘licht kritisch’ objecten moet de raad, voordat de verplichting wordt aangegaan, worden geïnformeerd en moet een begrotingswijziging voor compensatie aan de raad ter vaststelling worden voorgelegd.  Hierbij geldt een ondergrens van € 50.000 per jaar.

De grootste aandachtspunten over 2025zijn:

Investeringsruimte ontoereikend - Binnen de Herijking Openbare ruimte is berekend dat de investeringsruimte onvoldoende is om alle assets op niveau B/3 te kunnen onderhouden. Daarom is besloten om matig, licht en niet kritische objecten niet te prioriteren.  Daarom is afgesproken dat bij elke noodzakelijke uitgave met een kostprijs groter dan € 150.000  aan een ‘matig kritisch’ object de raad, vóórdat een verplichting wordt aangegaan, wordt geïnformeerd en een begrotingswijziging aan de raad wordt voorgelegd. En over elke omvorming of afstoting van ‘niet kritisch’ en ‘licht kritisch’ objecten moet de raad, voordat de verplichting wordt aangegaan, worden geïnformeerd en moet een begrotingswijziging voor compensatie aan de raad ter vaststelling worden voorgelegd.  Hierbij geldt een ondergrens van € 50.000 per jaar.

Het college wil hiermee voldoen aan de behoefte van de raad om het 'stuur' van de openbare ruimte weer in handen te krijgen. 

Omschrijving (toelichting)

In de onderstaande tabel worden de investeringen voor de openbare verlichting, verkeersregelinstallatie en speelvoorzieningen weergegeven. 

Excel-tabel

In de onderstaande tabel worden de investeringen voor openbaar groen weergegeven. 

In financieel opzicht is het uitgangspunt een kostendekkende exploitatie via de tarieven. Wanneer sprake is van een incidentele verstoring (pieken of dalen) wordt een en ander geëgaliseerd door een bijdrage uit of storting in de voorziening Riolering. Hiermee wordt gezorgd voor kostendekkendwaterbeheer vanuit de rioolheffing voor de lange termijn.

In de onderstaande tabel worden de investeringen voor civiele kunstwerken weergegeven.

Onderhoud Gemeentelijk Vastgoed
De onderhoudsstrategie van gemeente Woerden is erop gericht om als professioneel opdrachtgever het gemeentelijke vastgoed in een goede staat te houden. Dit gebeurt aan de hand van een meer jaren onderhoud- en investeringen programma. Hiervoor worden met externe partijen contracten afgesloten. Het team accommodaties en vastgoed is opdrachtgever en stuurt en voert regie over de doelmatige en rechtmatige inzet van de ter beschikking gestelde financiële middelen. Richtlijnen om het vastgoed in goede staat van onderhoud te houden gebeurt aan de hand van de NEN 2767 conditiemeting vastgoed. Deze richtlijn vormt tevens de basis voor de financiële inrichting van het meer jaren onderhoud- en investeringsprogramma.

De onderhoudsplannen zijn grotendeels in 2022 opgesteld en in 2023 vastgesteld door de raad. Het installatietechnische onderhoud is in 2024 meerjarig aanbesteed, het contract is ingegaan in 2025. Tijdens de uitvoering moeten in de dagelijkse praktijk in 2025 rekening worden gehouden met  invloeden zowel binnen -als buitenaf, dat waren bijvoorbeeld aanvullende wensen van onze bestuur, wensen en eisen van onze huurders, beschikbare middelen en formatie, marktomstandigheden (schaarste) en weersinvloeden. Daardoor kon het in de praktijk gebeuren dat gepland onderhoud of vervangingen eerder moet gebeuren, of dat werkzaamheden uitgesteld of geschrapt moesten worden door nieuwe (beleids) ontwikkelingen en of door invloeden van buitenaf. De kwaliteit en de veiligheid van het vastgoed is onder deze omstandigheden niet  negatief beïnvloed. In 2025 is het reguliere onderhoud met de middelen die ter beschikking stonden zo effectief en efficiënt mogelijk uitgevoerd.

Financiën

Preventief en correctief onderhoud
Het preventief en correctief onderhoud wordt bekostigd vanuit de exploitatie, waarbij de begroting is gebaseerd op een 10-jaarlijks gemiddelde per gebouw. In 2025 is het preventief en correctief onderhoud conform het (MJOP) meer jaren onderhoudsplan grotendeels uitgevoerd.

Investeringen

Naast preventief- en correctiefonderhoud zijn in 2025 ook investeringen gedaan om te verduurzamen in verschillende gebouwen.  Deze uitgaven werden gedekt uit eerder ter beschikking gestelde middelen en zijn vooralsnog niet overschreden ten opzichte van de begroting.  

Planmatig onderhoud
Voor het bekostigen van het planmatig onderhoud wordt er gewerkt met een voorziening. Aan deze voorziening wordt jaarlijks gedoteerd op basis van een doorrekening van het 10-jaarlijkse gemiddelde per gebouw. Vervolgens kan op deze voorziening worden geboekt voor het uitvoeren van het planmatig onderhoud. In het financieel overzicht is te zien dat de uitgaven in 2025 onder druk stonden, dat is deels te verklaren door personele verloop en moeilijk te vervullen formatieplaatsen binnen het team vastgoed.